Tiềm năng và thách thức

E-mail | Bản in | Lưu xem sau

Du lịch là con đường ngắn nhất để góp phần xóa đói giảm nghèo cho các địa phương có tiềm năng phát triển ngành “công nghiệp không khói”. Với đường biên giới đất liền dài, dọc tuyến biến giới đất liền nguồn tài nguyên thiên nhiên cũng như văn hóa của các tỉnh đa dạng, hấp dẫn. Những yếu tố địa, văn hóa đó thực sự là những lợi thế lớn để Việt Nam phát triển du lịch biên giới đường bộ.

Cảnh đẹp Núi Đôi, Hà Giang.

Từ lợi thế địa, văn hóa 

Các tỉnh biên giới của nước ta là nơi có nhiều tài nguyên và cảnh quan du lịch hấp dẫn. Địa hình đồi núi của các tỉnh phía Bắc, miền Trung - Tây Nguyên với những dãy núi cao như Hoàng Liên Sơn, dãy núi vòng cung Đông Bắc và dãy Trường Sơn hùng vĩ đã kiến tạo nên những vùng cảnh quan đẹp, tạo sức hấp dẫn lớn cho phát triển du lịch. Khu vực Tây Nam Bộ, vùng Đồng Tháp Mười lại là vùng đậm đặc văn hóa sông nước miệt vườn với sự đa dạng của sự giao lưu văn hóa các dân tộc. Có thể nói, khu vực biên giới cũng là một trong những nơi được thiên nhiên ưu đãi với khí hậu thích hợp cho hoạt động du lịch. Các tỉnh biên giới cũng là nơi sở hữu nhiều vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, có nhiều diện tích rừng nguyên sinh với nhiều loại động, thực vật điển hình và tập trung các hang động đẹp. Về văn hóa, khu vực biên giới là nơi sinh sống của cộng đồng các dân tộc thiểu số Việt Nam  mà điển hình là người Tày, Nùng ở vùng Đông Bắc; Thái, Mường ở Tây Bắc, miền Tây Thanh - Nghệ - Tĩnh; người Chứt, Vân Kiều ở miền Trung; người Ba Na, Ê Đê, Gia Rai ở Tây Nguyên; người Chăm, Khmer ở Tây Nam Bộ. Với các bản sắc văn hóa hết sức đặc trưng được thể hiện qua các lễ hội, làng nghề, các di tích lịch sử văn hóa, kiến trúc nghệ thuật, kho tàng văn hóa dân gian, ẩm thực... là nguồn tài nguyên du lịch nhân văn hết sức có giá trị đối với hoạt động du lịch.

Trong những năm qua, Đảng, Nhà nước, Bộ Giao thông - Vận tải đã đầu tư xây dựng và triển khai nhiều dự án đường bộ, đường sắt, đường thủy, hàng không nhằm góp phần phát triển KT-XH toàn diện các tỉnh biên giới . Tại biên giới Việt- Trung, tuyến đường cao tốc Nội Bài - Việt Trì  - Yên Bái - Lào Cai đã được khởi công tháng 4-2009 và sẽ hoàn thành vào năm 2013. Tuyến đường sắt Hà Nội - Phố Lu, Hà Nội - Lạng Sơn đã được nâng cấp. Dự kiến tuyến đường sắt cao tốc Hà Nội - Lào Cai cũng đã được Bộ Giao thông - Vận tải đề xuất. Các tuyến đường bộ trên tuyến biên giới Việt - Lào như Quốc lộ 1, 9, 7, 8A, 12A... đường Hồ Chí Minh, đường Đông Trường Sơn cũng đang được mở rộng, nâng cấp và cải tạo. Tháng 8-2008, Thủ tướng Chính phủ cũng đã ra Quyết định số 964/QĐ-TTg phê duyệt quy hoạch xây dựng vùng biên giới Việt Nam - Lào đến năm 2020. Hệ thống giao thông đường bộ nối 2 nước Việt Nam - Cam-pu-chia đến năm 2010 cơ bản sẽ hoàn thành. Quốc lộ 13 nối ra cửa khẩu Hoa Lư (Bình Phước), quốc lộ 62 nối ra cửa khẩu Bình Hiệp (Long An), quốc lộ 91 nối cửa khẩu Tịnh Biên (An Giang)..., đặc biệt là quốc lộ 22 (đường xuyên Á) nối ra cửa khẩu Mộc Bài (Tây Ninh) sẽ là tuyến đường tạo nhiều thuận lợi cho du lịch đường bộ.

Ông Vũ Thế Bình, Vụ Lữ hành, Tổng cục Du lịch Việt Nam nhận định: Việt Nam có khoảng 4.550km đường biên giới đất liền tiếp giáp với 3 nước Trung Quốc, Lào và Cam-pu-chia, bao gồm 25 tỉnh biên giới trải dài từ Bắc vào Nam với 42 cửa khẩu quốc tế và cửa khẩu chính là nơi có nguồn tài nguyên du lịch phong phú. Từ năm 2005 - 2009, lượng khách quốc tế đến Việt Nam bằng đường bộ qua biên giới luôn chiếm khoảng 25-30% tổng lượng khách quốc tế đến. Trước thực tế khá khả quan này, theo ông Bình, trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế như hiện nay, để tăng lượng khách quốc tế đến Việt Nam thì việc phát triển loại hình du lịch biên giới là rất hiệu quả. Theo thống kê, năm 2008, trên địa bàn các tỉnh khu vực biên giới có gần 5 triệu lượt khách quốc tế và hơn 18 triệu lượt khác nội địa qua lại, thu nhập đạt hơn 7 nghìn tỷ đồng. Do đó, phát triển du lịch sẽ góp phần thúc đẩy phát triển KT-XH và làm thay đổi diện mạo nhiều tỉnh trong vùng.

Du lịch Phong Nha, Kẻ Bàng, Quảng Bình. Ảnh: Hữu Tình

Khó khăn và thách thức

Với chủ trương giao lưu, mở cửa hội nhập thu hút đầu tư và khách du lịch nước ngoài, những năm qua đất nước ta đã có những bước phát triển vượt bậc về KT-VH-XH. Trong đó mở rộng và phát triển du lịch biên giới đang là một xu hướng tất yếu của nền kinh tế Việt Nam hội nhập với thế giới bên ngoài. Hoạt động du lịch biên giới đã có những bước phát triển mạnh mẽ, lưu lượng khách du lịch đến Việt Nam ngày càng tăng. Theo báo cáo của BĐBP, lực lượng nòng cốt chuyên trách đứng chân tại các tuyến biên giới, lượng khách du lịch qua các cửa khẩu của Việt Nam hiện nay đã tăng đáng kể. Tính riêng từ năm 2005 đến tháng 9-2009 khách du lịch các nước qua các cửa khẩu đường bộ đến Việt Nam là 4.232.000 lượt người. Điều này đã phản ánh những nỗ lực của ngành du lịch và các ngành chức năng ở các khu vực biên giới trong việc định hướng, đầu tư, xây dựng cơ chế, chính sách nhằm thu hút khách du lịch các nước đến tham quan du lịch tại Việt Nam.

Du lịch biên giới được đẩy mạnh đồng nghĩa với việc, tại các cửa khẩu biên giới bộ, lượng khách nước ngoài xuất, nhập cảnh sẽ tăng số lượng lớn. Và như vậy đối với các lực lượng làm nhiệm vụ quản lý xuất nhập cảnh, bảo vệ biên giới sẽ gặp rất nhiều khó khăn. Tại Hội thảo phát triển du lịch biên giới được tổ chức vào tháng 11 ở Lạng Sơn, Đại tá Ngô Thái Dũng, Cục trưởng Cục Cửa khẩu BĐBP cho biết: 6 tháng đầu năm 2009, Việt Nam có khoảng 31 vạn lượt khách du lịch nhập cảnh qua các cửa khẩu đường bộ. Trong đó, có 5 vạn lượt khách nhập cảnh theo tuyến cửa khẩu Việt Nam - Trung Quốc, 3 vạn lượt khách nhập cảnh theo tuyến Việt Nam - Lào và gần 23 vạn lượt nhập cảnh theo tuyến Việt Nam - Cam-pu-chia. Bên cạnh đó, có gần 180 nghìn lượt khách Việt Nam xuất cảnh du lịch qua các cửa khẩu đường bộ... Với số lượng người, phương tiện qua lại các cửa khẩu lớn như vậy, lực lượng BĐBP đã gặp rất nhiều khó khăn. Báo cáo của Cục Cửa khẩu BĐBP cũng cho biết từ đầu năm 2009 đến nay, lực lượng kiểm soát tại các cửa khẩu trên cả nước đã phát hiện, bắt giữ gần 800 đối tượng phạm tội về ma túy, buôn lậu, buôn bán tiền giả, buôn bán phụ nữ, giết người, trộm cắp và vi phạm quy định xuất nhập cảnh. Khi dịch vụ du lịch biên giới phát triển sẽ cũng là điều kiện, cơ hội để các thế lực thù địch, phản động trong và ngoài nước lợi dụng thông qua du lịch, viện trợ kinh tế để chống phá ta.

Thúc đẩy du lịch biên giới là yêu cầu bức thiết, không chỉ góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội của các tỉnh vùng biên, mà còn là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển du lịch, kinh tế xã hội nói chung của đất nước. Tuy nhiên, theo Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch Nguyễn Mạnh Cường, hiện vẫn còn rất nhiều khó khăn cần khắc phục. Để phát triển du lịch biên giới cần có sự quan tâm, phối hợp đồng bộ của các cấp, các ngành cũng như của toàn xã hội. Trong đó cần tập trung giải quyết tốt một số vấn đề cơ bản như: Nâng cao nhận thức về phát triển du lịch ở các cấp, các ngành từ Trung ương đến địa phương và toàn xã hội; đầu tư cơ sở hạ tầng; tăng cường xúc tiến quảng bá, phát triển nguồn nhân lực du lịch; tăng cường hợp tác quốc tế về du lịch, phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư... để du lịch biên giới thực sự trở thành thế mạnh của du lịch Việt Nam.

Mai Anh