Ngọn núi của sự thịnh vượng

E-mail | Bản in | Lưu xem sau

Nằm ở miền Đông Nam Bộ, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu được đánh giá là một địa phương giàu tiềm năng du lịch và dầu khí. Bằng những nét văn hoá khu biệt trong đời sống sinh hoạt và đời sống tinh thần của mình, những người dân của xã đảo Long Sơn đã góp thêm vào bức tranh văn hoá du lịch của tỉnh Bà Rịa -  Vũng Tàu những mảng màu đặc sắc.

Cán bộ đồn BP Long Sơn làm việc với tám vị kỳ lão của nhà Lớn.

Cũng như nhiều vùng đất khác của Bà Rịa - Vũng Tàu thường lấy chữ Phước hoặc chữ Long, vốn có gốc từ tên huyện Phước Long, một trong hai huyện đầu tiên của Dinh Phiên Trấn vào khoảng thế kỷ thứ 17 để đặt tên, Long Sơn được hiểu theo nghĩa là ngọn núi rồng hoặc ngọn núi của sự thịnh vượng. Từ trên cao nhìn xuống, du khách sẽ thấy xã đảo này là một cù lao xanh bình lặng với những người dân còn nhiều lam lũ nhưng rất mực hồn hậu, thủy chung.

Theo dòng lịch sử, Long Sơn là vùng đất được khai phá bởi ông Lê Văn Mưu, người từng tham gia cuộc khởi nghĩa Bảy Thưa Láng Linh trong các năm 1867 - 1873 chống lại thực dân Pháp ở trấn Hà Tiên cũ. Cuộc khởi nghĩa thất bại, ông cùng gia đình và một số gia binh dong thuyền vượt biển đến khu vực cù lao Bà Trào, núi Nứa, phía Đông Nam đảo Long Sơn ngày nay lập nghiệp, khẩn khai đất hoang chia cho dân nghèo. Tiếng lành đồn xa, hàng nghìn gia đình từ Lục tỉnh Nam Bộ nô nức kéo nhau về ấp Bà Trào lập nghiệp và hình thành một quần cư đông đúc. Sau khi ông mất, người dân tôn là phúc thần, dựng bàn thờ trong căn nhà Lớn mà ông cùng những người đầu tiên mở đất nơi đây góp công của xây dựng. Họ vẫn tuân thủ nghiêm ngặt những giáo lý mà ông truyền dạy, lấy lòng biết ơn ân đức tổ tiên, đất nước và đồng loại làm nền tảng. Thể hiện đậm nét tư tưởng Lục Vân Tiên trong chuyện của thi hào Nguyễn Đình Chiểu: “Trai thời trung hiếu làm đầu. Gái thời tiết hạnh làm câu răn mình”. Sinh thời ông Mưu thường cởi trần, đóng khố, người dân gọi là ông Trần. Khi ông mất, những đạo lý do ông truyền lại được người dân tin theo gọi là đạo ông Trần.

 Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Long Sơn luôn là vùng đất cách mạng kiên trung, là căn cứ địa của quân dân Bà Rịa - Vũng Tàu. Từ năm 1945 đến năm 1959, xã Long Sơn có 3 Chi bộ Đảng với gần 100 đảng viên. Du kích Long Sơn từng tiêu diệt một trung đội lính Pháp (năm 1947). Thời kháng chiến chống Mỹ, các chi bộ Long Sơn vẫn đứng vững giữa lòng dân. Các đơn vị quân giải phóng được nhân dân che giấu, giúp đỡ hoạt động trong vòng vây quân thù. Đội du kích Long Sơn là đội du kích mạnh của đặc khu rừng Sác. Long Sơn trở thành điểm hậu cần của đặc công rừng Sác trong suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Cô ba Lê Thị Kiềm, cháu cố nội đời thứ tư của ông Trần kể rằng, theo lệ ông đặt ra trước đây, khu nhà Lớn có một dãy nhà dài để đón tiếp những gia đình đến lập nghiệp. Khi mới đến, họ được ông cho ở trong nhà dài, cung cấp đồ ăn chay, dụng cụ lao động trong vòng hai đến ba năm đến khi các gia đình có khả năng dựng nhà riêng để ở. Ngày nay ngôi nhà này được dùng làm nơi đón tiếp khách thập phuơng đến lễ tạ tại nhà Lớn. Mọi việc đều do tám vị kì lão đức cao vọng trọng thuộc các dòng tộc đã cùng ông Trần khai phá đất này đứng ra bàn bạc, tổ chức, điều khiển. Tám vị kỳ lão này có trách nhiệm dạy dỗ các thế hệ tiếp nối đạo làm người, làm theo phép nước. Ngày nay, trước cửa nhà các gia đình ở Long Sơn bao giờ cũng có một một lu nước để khách qua đường khi khát nước có thể vào uống tự nhiên. Trang phục của họ vẫn giữ được nét cổ truyền, đàn ông thường mặc quần áo bà ba đen, đi chân đất. Đầu để tóc dài búi tròn phía sau gáy, khi lao động hoặc đi ra ngoài thì dùng khăn để quấn. Phụ nữ mặc quần áo bà ba đen. Vào bất kỳ một ngôi nhà nào trên xã đảo này, khách lạ vẫn sẽ được đón tiếp thịnh tình và nồng hậu. Mọi nhà ở Long Sơn theo tín ngưỡng ông Trần đều bày biện ban thờ theo kiểu nhà Lớn. Ngoài sân có ban thờ trời, bước vào cửa nhà chính diện là ban thờ vọng ông Trần, ban thờ Bác Hồ và phía sau ban thờ vọng có ba ban thờ gồm ban thờ Quan Công hoặc Phật, ban thờ gia tộc họ nội, ban thờ gia tộc họ ngoại.

*

* *

Chỉ huy đồn Biên phòng Long Sơn đưa chúng tôi đến thăm gia đình anh Đoàn Ngọc Đức - một “con cháu của nhà Lớn”. Qua chuyến viếng thăm, mới thấy những người dân Long Sơn theo đạo ông Trần vẫn sống thật giản dị. Anh Đức là thôn đội trưởng xuất sắc của thôn bến Điệp suốt 11 năm qua. Trong căn nhà tuềnh toàng của mình, anh kể cho chúng tôi nghe về thời gian vợ chồng anh mới “xây dựng”. Khi đó, hai bên gia đình đều nghèo, nhà Lớn đã cho vợ chồng anh tá túc một thời gian dài và được các bậc trưởng lão dạy cách làm ăn. Tới khi anh chị đã đủ sức tự dựng cho mình một căn nhà lá thì xin chuyển ra ngoài để nhường nơi ở cho những cặp vợ chồng mới cưới khác. Cho đến nay, truyền thống nhân nghĩa, tương trợ lẫn nhau những lúc nguy nan của cư dân Long Sơn vẫn không hề thay đổi.

Chuẩn bị cho thuyền ra khơi.

Không chỉ có vậy, dù địa bàn Long Sơn rộng lớn, tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp song tình hình an ninh trật tự lại rất ổn định. Là đơn vị đóng vai trò then chốt trong quản lý địa bàn, Đồn biên phòng Long Sơn đã phối hợp với chính quyền cơ sở và công an xã xây dựng một lực lượng dân quân vững mạnh, rộng khắp. Ngoài trung đội dân quân cơ động, 11 thôn của xã, mỗi thôn đều có 1 tiểu đội dân quân tại chỗ. Trên tuyến biển, Long Sơn còn có 1 trung đội dân quân biển với quân số 24 người làm nhiệm vụ tuần tra, canh gác, nắm  tình hình trên biển.

Trước và sau Tết, những người dân Long Sơn thường kéo đến Nhà Lớn để làm lễ “kỉnh” (cúng) ông để xin một năm mưa thuận gió hòa, làm ăn thông toại. Chúng tôi đến dự buổi trao tặng “Cây mùa xuân” của nhà Lớn mà tưởng như mình lạc vào một ngôi làng Nam Bộ của thế kỷ thứ 19. Hàng ngàn người mặc áo bà ba đen của Long Sơn và các tỉnh miền Tây Nam Bộ thành kính đứng trước sân làm lễ. Rồi những “Cây mùa xuân” là những bộ quần áo cho người lớn, sách vở cho trẻ em được mua bằng số tiền do khách tham quan nhà Lớn và bà con trong xã đóng góp sẽ được phát tặng cho các gia đình nghèo khó. Có thể cảm nhận một không khí nghiêm cẩn và trọng thị đến tinh tế trong cách cư xử của những người dân mà cuộc sống còn nhiều vất vả nơi đây.

Vào lúc này, khi ngày Tết cổ truyền đã cận kề, miền bình lặng Long Sơn vẫn êm ả. Đại úy Hàn Duyên Thành - Đồn phó Quân sự đồn Biên phòng Long Sơn cho biết: Đồn đã lên kế hoạch tăng cường tuần tra kiểm soát và đảm bảo tình hình an ninh chính trị, trật tự trị an trên địa bàn để nhân dân Long Sơn đón Tết, vui xuân. UBND xã đã chỉ đạo các ban chức năng và lực lượng dân quân xã thường trực 100% quân số. Hằng đêm, các tiểu đội dân quân tại chỗ cắt cử 5 dân quân tuần tra khắp thôn, bảo vệ tài sản cho người dân, sẵn sàng cơ động giải quyết các vụ việc xảy ra. Anh Nguyễn Văn Thơ, một người dân làm nghề lái xe ôm tại Long Sơn nói rằng: “Tết năm nay, dân xã đảo chúng tôi đón Tết rất vui vì hầu hết các gia đình đều trúng vụ hàu. Mấy chú trên đồn biên phòng còn xây cho các hộ nghèo nhiều ngôi nhà “đại đoàn kết” và tặng quà Tết cho các gia đình khó khăn. Các chú ấy không phải là “con cháu ông Trần” như chúng tôi nhưng điều nhân nghĩa mà các chú ấy làm cho dân Long Sơn chúng tôi thì nhiều lắm”.

Đức Giang