Không vì tiền, chỉ vì lý tưởng

E-mail | Bản in | Lưu xem sau

Vợ chồng ông Mi-ơ trước khi bị bắt.

Trong ba mươi năm làm việc lặng lẽ dưới vỏ bọc là một quan chức cao cấp của Bộ Ngoại giao Mỹ, điệp viên Uôn-tơ Ken-đan Mi-ơ, 72 tuổi (bí danh Agent 203) và vợ Goen-đô-linh Xtên-gra-béc Mi-ơ, 71 tuổi (bí danh Agent 123 hoặc E-634) đã qua mắt các chuyên gia tình báo lão luyện CIA để chuyển về Cu-ba hàng nghìn tài liệu có giá trị. Không đòi hỏi lấy một xu, họ làm việc cho Cu-ba tất cả vì lý tưởng.

Duyên phận với Cu-ba

Nhìn bề ngoài không ai có thể nghi ngờ Ken-đan Mi-ơ. Xuất thân từ một gia đình trưởng giả ở Mỹ, Mi-ơ là chắt của nhà khoa học nổi tiếng thế giới người Mỹ A-lếch-xan-đơ Beo, người đã phát minh ra chiếc điện thoại ngày nay. Bản thân vợ chồng Mi-ơ sống trong một khu vực toàn quan chức cao cấp tại Oa-sinh-tơn, thường xuyên có mối quan hệ qua lại với nhiều thành viên chính phủ, nghị sĩ, quan chức cao cấp của Bộ Tư pháp.

Tốt nghiệp tiến sĩ ngành quan hệ quốc tế, năm 1977, Mi-ơ được tuyển dụng vào Bộ Ngoại giao Mỹ. Nhờ khả năng nói tiếng Tiệp Khắc lưu loát, Mi-ơ đã được giao phụ trách khu vực Tây Âu. Tuy nhiên lúc đó, ông chỉ được giao nhiệm vụ giảng dạy tại Viện Đối ngoại (FSI), nơi chuyên nghiên cứu các chiến lược đối ngoại với các nước Tây Âu.

Cái “duyên” với Cu-ba của Mi-ơ có lẽ bắt đầu từ năm 1978 khi ông tới La Ha-ba-na tham dự hội thảo theo lời mời của một phái đoàn Liên hợp quốc trong hai tuần. Đối với một người đàn ông trong tâm trạng chán nản vì những bất công xã hội, nhất là khi đứa con trai vừa chết trong một vụ tai nạn ô tô, chuyến đi La Ha-ba-na đã là một bước ngoặt trong cuộc đời của Mi-ơ. Tại Cu-ba, ông đã tận mắt chứng kiến một đất nước tuy còn nhiều khó khăn nhưng không có sự đố kỵ, lừa lọc nhau như ở Mỹ. Ông đã bày tỏ sự ngưỡng mộ của mình với hướng dẫn viên du lịch người Cu-ba. Người này đã nhanh chóng nhận ra mối thiện cảm đặc biệt này và không có gì khó khăn để thuyết phục ông tham gia cộng tác. Ken-đan Mi-ơ được nhận mật danh là “Agent 203”.

Sau chuyến đi, Mi-ơ bắt đầu viết nhật ký, và sở thích này vẫn được duy trì ngay cả khi cộng tác với tình báo Cu-ba, bất chấp đây là điều tối kị đối với một điệp viên nội gián. Trong nhật ký được tìm thấy ở nhà riêng của ông sau này, ông đã viết: “Cách mạng không lấy của đất nước Cu-ba bất cứ thứ gì. Ngược lại nó giúp mở ra một tiềm năng lớn và giải phóng tinh thần Cu-ba”.

“Leo cao, đào sâu”

Trở về Mỹ, Mi-ơ nhận định chỉ có “xâm nhập” vào cơ quan lưu giữ tài liệu mật mới có thể tiếp cận được những thông tin quý báu. Nói là làm, Mi-ơ đã nộp đơn xin tuyển dụng vào Trung tâm nghiên cứu châu  u của Bộ Ngoại giao. Để “leo cao đào sâu” trong hàng ngũ nhân viên cao cấp của Bộ Ngoại giao, Mi-ơ đã phải trải qua nhiều cuộc kiểm tra của Cơ quan tình báo Trung ương Mỹ (CIA) và đã vượt qua dễ dàng. Dần dần, ông được tin tưởng và từ năm 1985, ông được giao tiếp cận các thông tin mật và bí mật. Năm 1999, ông được chuyển sang làm nhân viên của Phòng Tình báo và tìm kiếm (INR) và được tiếp cận các loại tài liệu ở cấp cao nhất: Cấp tối mật.

Ngay từ khi bắt đầu nghề tình báo, Mi-ơ đã chép lại các tài liệu mật bằng một loại mực đặc biệt và gửi tài liệu đó tại một địa điểm bí mật. Đôi khi, trong lúc khẩn cấp, Mi-ơ còn học thuộc các tài liệu đó. Trong khi đó, bà Goen-đô-lin, vợ của Mi-ơ lại chọn các siêu thị làm nơi trao đổi thông tin với các cộng sự Cu-ba. Chiến thuật đơn giản này hóa ra lại rất thành công trong suốt nhiều năm. Trong vài năm cuối, nhà Mi-ơ còn sử dụng hộp thư điện tử để chuyển giao thông tin cho La Ha-ba-na. Để trao đổi thông tin với các điệp viên Cu-ba, vợ chồng Mi-ơ thường tới châu Mỹ La-tinh như Mê-hi-cô, Ác-hen-ti-na, Bra-xin... Thậm chí, họ còn nhiều lần gặp gỡ với các cộng sự của mình ngay trên lãnh thổ nước Mỹ.

Ken-đan Mi-ơ đã làm việc tại INR gần 20 năm trước khi về hưu năm 2007 và trong suốt thời gian này hàng nghìn tài liệu tuyệt mật đã được gửi về Cu-ba. Chỉ tính từ tháng 8-2006 đến tháng 10-2007, nhà tình báo này đã gửi về Cu-ba hơn 200 tài liệu có giá trị qua chiếc máy phát vô tuyến điện sóng ngắn. Cũng nhờ những chiến công này, Mi-ơ đã được phía Cu-ba tặng thưởng nhiều huân chương. Theo lời khai của hai vợ chồng Mi-ơ khi bị bắt, năm 1995 họ còn được vinh dự bí mật sang Cu-ba và trực tiếp gặp gỡ Chủ tịch Phi-đen Ca-xtơ-rô.

Trụ sở Bộ Ngoại giao Mỹ, nơi Mi-ơ từng làm việc trong ba mươi năm.

Sự thất bại của CIA

Tuy nhiên, tính cẩn trọng trong nghề tình báo của Mi-ơ đôi lúc bị sao lãng và đã khiến ông bị “lộ diện”. Sau nhiều năm giấu kín hành tung, năm 2006, Ken-đan Mi-ơ đã phạm sai lầm khi trong một hội nghị ở trường Đại học Giôn Hốp-kin, ông đã chỉ trích nặng nề liên minh quân sự Anh-Mỹ ở I-rắc. Những bình luận này của Mi-ơ đã khiến giới lãnh đạo Bộ Ngoại giao nổi giận thực sự. Mi-ơ ngay lập tức bị gọi lên gặp cấp trên để giải thích về những phát biểu này. Kể từ đó, Mi-ơ rơi vào “tầm ngắm” của các nhà điều tra Cục điều tra liên bang Mỹ (FBI).

Tháng 4-2009, một nhân viên điều tra FBI đã giả dạng một sĩ quan tình báo Cu-ba đến gặp vợ chồng Mi-ơ. Qua ba cuộc hẹn bí mật, vợ chồng ông đã thể hiện cho “người bạn mới” biết họ là người ngưỡng mộ Cu-ba hết mình và liên tục đả kích Mỹ. Không những thế, họ còn vô tình tiết lộ cho điều tra viên FBI những chi tiết về 30 năm làm tình báo cho Cu-ba. Số lượng thông tin mà điệp viên giả danh này thu được được đánh giá là quan trọng và nhiều hơn cả những gì FBI đã có suốt 3 năm điều tra. Mi-ơ còn chia sẻ với nhân viên FBI về một giấc mơ thầm kín, đó là cùng vợ được trở về Cu-ba trên một chiếc thuyền buồm. “Cu-ba là tình yêu của tôi!” - đó là câu trả lời của điệp viên này về động cơ suốt 30 năm hoạt động cho Hòn đảo tự do.

Ngày 4-6 vừa qua, vợ chồng Mi-ơ đã bị bắt và có nguy cơ đối mặt với bản án 35 năm tù giam nếu bị xét xử.

Nhiều người tỏ ra ngạc nhiên khi biết vợ chồng Ken-đan Mi-ơ làm tình báo cho Cu-ba. Một số đồng nghiệp của vợ chồng nhà Mi-ơ cho biết, họ chưa bao giờ thấy hai người này nói chuyện về Cu-ba hay thậm chí về đề tài Mỹ La-tinh. Hơn nữa, trong Bộ Ngoại giao, ông Mi-ơ là một chuyên gia về Tây Âu chứ không phải về Cu-ba.

Việc để tình báo Cu-ba luồn lách trong hàng ngũ quan chức cao cấp của Bộ Ngoại giao Mỹ một lần nữa cho thấy sự thất bại của cơ quan mật vụ Mỹ, đặc biệt là CIA. Trước đó, CIA đã từng thất bại trong việc để tình báo của Cu-ba A-na Bê-len Môn-tê leo lên hàng chuyên gia phân tích cao cấp của Cơ quan tình báo quốc phòng Mỹ (DIA). Bà Môn-tê, năm nay 52 tuổi, đã hoạt động tình báo ở vị trí này trong suốt 15 năm và chỉ bị bắt 10 ngày sau vụ khủng bố ngày 11-9-2001. Năm 2002, tình báo Môn-tê đã bị kết án 25 năm tù giam.

Và giờ đây, CIA một lần nữa lại thất bại với một cặp vợ chồng tình báo khác làm việc cho Cu-ba. Nhưng thất bại đau đớn hơn, vợ chồng Mi-ơ lại là những người Mỹ làm việc cho Cu-ba để chống lại các hành động thù địch của Oa-sinh-tơn với La Ha-ba-na. Mặc dù vợ chồng ông Mi-ơ đã bị bắt, nhưng giới phân tích cho rằng, phải mất nhiều năm nữa, tình báo Mỹ mới có thể đánh giá hết được những tổn hại mà cặp vợ chồng tình báo này đã gây ra.

Việc một quan chức cao cấp của Bộ Ngoại giao Mỹ làm tình báo cho Cu-ba một lần nữa lại chứng minh hiệu quả của ngành tình báo Cu-ba, vốn được coi là một trong những ngành tình báo xuất sắc nhất thế giới. Một trong những điểm mạnh của tình báo Cu-ba đó chính là các điệp viên rất khó bị lộ mặt, bởi vì những người này, như trường hợp của vợ chồng ông Mi-ơ, làm việc không phải vì tiền mà là vì lý tưởng.

 Kim Xuân