Điểm nóng cần được “dập hỏa”

E-mail | Bản in | Lưu xem sau

Tổng thống Hàn Quốc Li Miêng Pắc cấp tốc điện đàm với Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma ngay sau khi Triều Tiên tiến hành vụ thử hạt nhân thứ hai.

Những hành động căng thẳng của CHDCND Triều Tiên trong thời gian gần đây, đặc biệt là vụ thử hạt nhân lần thứ hai của nước này hôm 25-5 và hàng loạt vụ phóng thử tên lửa liên tiếp sau đó khiến Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc phải “cấp tốc” ra nghị quyết lên án, đang đặt ra một thách thức lớn đối với tiến trình phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên. Có thể nói chưa bao giờ vấn đề hạt nhân của Triều Tiên lại trở nên gai góc như hiện nay và cũng chưa bao giờ tiến trình đàm phán sáu bên lại bế tắc đến vậy. Những diễn biến căng thẳng này không chỉ đẩy các cuộc đàm phán sáu bên rơi vào bế tắc mà còn biến khu vực Đông Bắc Á trở thành một điểm nóng về chạy đua hạt nhân.

Bế tắc trong đàm phán

Với việc HĐBA LHQ nhanh chóng thông qua Nghị quyết 1874 lên án Triều Tiên và việc nghị quyết này sau đó đã nhận được sự ủng hộ của hầu hết các nước, kể cả hai quốc gia từng bênh vực Triều Tiên là Nga và Trung Quốc. Không phải ngẫu nhiên khi đây là lần đầu tiên một nghị quyết lên án Triều Tiên của LHQ lại nhận được sự ủng hộ toàn diện đến vậy. Có lẽ vấn đề không chỉ nằm ở việc ngăn chặn Triều Tiên phát triển vũ khí hạt nhân mà nó còn liên quan tới những lo ngại về an ninh ở khu vực Đông Bắc Á cũng như nguy cơ xảy ra một cuộc chạy đua hạt nhân trong khu vực này.

Tất nhiên, việc các nước đạt được đồng thuận trong cam kết thực thi nghiêm chỉnh Nghị quyết 1874 ở một chừng mực nào đó đã mang lại những tác dụng nhất định, nhất là trong việc gây sức ép toàn diện với Bình Nhưỡng nhằm buộc nước này phải chấm dứt chương trình hạt nhân của mình. Tuy nhiên, ở một khía cạnh khác nó cũng gây ra không ít rắc rối khiến hồ sơ hạt nhân của Triều Tiên vốn đã khó khăn nay càng trở nên gai góc, trong khi tiến trình đàm phán cũng hoàn toàn bế tắc.

Ngay sau khi LHQ thông qua Nghị quyết trên, Triều Tiên lập tức “phản đòn” bằng cách tuyên bố nối lại các chương trình làm giàu u-ra-ni, rút khỏi vòng đàm phán sáu bên, Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) và Hiệp định Đình chiến ký năm 1953 với Hàn Quốc. Không chỉ thế, Bình Nhưỡng còn đe dọa sẽ trả đũa lệnh trừng phạt của LHQ “bằng toàn bộ sức mạnh tổng lực”, đồng thời cảnh báo sẽ tiến hành “cuộc chiến không khoan nhượng” nếu như chủ quyền của Triều Tiên bị xâm phạm, ám chỉ việc tàu thuyền của nước này bị kiểm tra theo quy định trong Nghị quyết 1874.

Trong bối cảnh Bình Nhưỡng ngày càng tỏ ra “bất cần” và cam kết  chống đối đến cùng các biện pháp trừng phạt của cộng đồng quốc tế, lần lượt Trung Quốc, Mỹ, Nga, Nhật Bản và Hàn Quốc đều đã lên tiếng kêu gọi Triều Tiên chấm dứt các hành động thù địch và trở lại tiến trình đàm phán sáu bên. Tuy nhiên, đến nay Bình Nhưỡng vẫn kiên quyết bác bỏ khả năng này với tuyên bố “các cuộc đàm phán sáu bên đã chết” và rằng Triều Tiên “sẽ không bao giờ trở lại với các cuộc đàm phán đó nữa”.

 Nguy cơ chạy đua vũ trang

Việc Triều Tiên “quay lưng” với các cuộc đàm phán sáu bên, tích cực đẩy mạnh hoạt động thử nghiệm hạt nhân, phóng thử tên lửa và cắt đứt hoàn toàn liên lạc với thế giới bên ngoài (ngay cả với Trung Quốc và Nga) đang gây ra một tâm lý lo lắng và hoài nghi trong khu vực. Tiếp tục siết chặt cấm vận sẽ khiến chính quyền hiện nay ở Triều Tiên sụp đổ và đó là điều không một quốc gia nào ở Đông Bắc Á muốn nhìn thấy, đứng cả trên góc độ nhân đạo và quan hệ địa chính trị thế giới. Thế nhưng, chấp nhận một quốc gia Triều Tiên có hạt nhân cũng là điều không thể vì như vậy sẽ đồng nghĩa với nguy cơ xảy ra một cuộc chạy đua vũ trang trong khu vực.

 Trong một tuyên bố mới đây nhất và cũng là tuyên bố đầu tiên kể từ sau vụ phóng gây tranh cãi của Bình Nhưỡng ngày 5-4 mà phương Tây cáo buộc là một vụ thử tên lửa tầm xa, Đại sứ Triều Tiên tại LHQ Xin Xô Hô nói rằng: “Khi một quốc gia phải đối mặt với những đe dọa hạt nhân nghiêm trọng mà không thể tìm ra bất cứ phương thức đối phó hữu hiệu nào thì sự lựa chọn cuối cùng chỉ có thể là sở hữu vũ khí hạt nhân”. Theo ông Xin Xô Hô, sở dĩ Triều Tiên phải đẩy mạnh chương trình phát triển hạt nhân là vì Mỹ và Hàn Quốc chưa bao giờ từ bỏ chính sách thù địch đối với nước này, trong khi Triều Tiên lại đang phải đối mặt với đe dọa hạt nhân từ Mỹ - quốc gia đứng đầu thế giới về sở hữu vũ khí hạt nhân hiện nay.

Vậy là đã rõ. Triều Tiên quyết định phải đẩy mạnh chương trình hạt nhân của mình như một biện pháp phòng vệ nhằm tiếp tục duy trì quyền lực và làm đối trọng trong các cuộc thương thuyết với Mỹ và phương Tây. Điều này cũng đồng nghĩa với nguy cơ sẽ xảy ra một cuộc chạy đua vũ trang trong khu vực, đầu tiên là ở Đông Bắc Á rồi sau sẽ mở rộng ra toàn khu vực. Chắc chắn Nhật Bản và Hàn Quốc sẽ không chịu ngồi yên chứng kiến Triều Tiên trở thành một cường quốc hạt nhân, dù họ có nhận được những đảm bảo tối đa từ Mỹ. Hay nói cách khác, thay vì trông chờ vào sự giúp đỡ từ bên ngoài, Tô-ki-ô và Xơ-un sẽ tự đẩy mạnh kho vũ khí hạt nhân của mình và tiếp đó sẽ là Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, Pa-ki-xtan, I-ran, I-xra-en và còn thêm nhiều nước khác.

Người dân Xơ-un biểu tình phản đối các vụ phóng thử tên lửa của Bình Nhưỡng.

Cần một giải pháp “dập hỏa”

Trong bối cảnh căng thẳng đó, đàm phán sáu bên vẫn được các bên liên quan nhìn nhận là con đường ngoại giao duy nhất để khai thông bế tắc và giải quyết hòa bình vấn đề hạt nhân của Triều Tiên.

Chính vì vậy, dù tỏ ra cứng rắn hơn với Bình Nhưỡng song các bên liên quan vẫn không ngừng đẩy mạnh các nỗ lực ngoại giao hòng sớm đưa Triều Tiên trở lại bàn đàm phán. Điều này được thể hiện rất rõ trong chuyến công du 10 ngày tới Mỹ, Nga, Nhật Bản và Hàn Quốc của Thứ trưởng Ngoại giao kiêm Trưởng đoàn đàm phán sáu bên Trung Quốc Vũ Đại Vĩ và mới đây là chuyến thăm châu Á với trọng tâm về vấn đề hạt nhân Triều Tiên của Ngoại trưởng Mỹ Hi-la-ri Clin-tơn nhân dịp bà sang Thái Lan tham dự Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN lần thứ 42 và Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF) lần thứ 16. Ngoài ra, các bên cũng đang cân nhắc khả năng tiến thành các cuộc tham vấn 5 bên theo đề xuất của Tổng thống Hàn Quốc Li Miêng Pắc. Cơ chế này hiện được xem như một sự lựa chọn phù hợp, tạm thời thay thế các cuộc đàm phán sáu bên trong khi chờ đợi sự trở lại của Bình Nhưỡng.

Tuy  nhiên, xét về lâu dài, cơ chế này sẽ không thể giúp giải quyết triệt để vấn đề hạt nhân khi mà không có sự tham gia của “nhân vật chính” là Triều Tiên. Do đó, nó chỉ có thể được xem như một giải pháp dập hỏa tạm thời, một mặt để trấn an những lo lắng của các quốc gia Đông Bắc Á. Mặt khác Triều Tiên cũng thấy rõ là chỉ có đàm phán mới là cơ chế hợp lý nhất và cần phải được duy trì.

Vũ Hà