Cách “điều tra xét hỏi tăng cường” của CIA

E-mail | Bản in | Lưu xem sau

Cùm chân - một dụng cụ được dùng ở Trại giam số 6 nhà tù Goan-ta-na-mô.

Khi dư luận xung quanh việc phạm nhân nổi loạn đốt nhà tù ở Lốt An-giơ-lét vừa “hạ nhiệt”, thì lại bùng lên vụ bê bối khác - đó là chương trình siêu tuyệt mật của Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) chống lại mạng lưới khủng bố An-kê-đa. Tiếp đến là sự kiện ngày 24-8, khi Chính phủ cho công bố bản báo cáo về các biện pháp lấy cung của các điều tra viên CIA. Dư luận xã hội Mỹ lại rơi vào vòng xoáy của vụ xì-căng-đan chính trị mới liên quan đến hoạt động của CIA.

Ngay sau khi nhậm chức, Tổng thống Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma đã ra lệnh cấm sử dụng các biện pháp tàn bạo, cứng rắn trong điều tra xét hỏi đối với nghi can tội phạm khủng bố đang bị giam giữ trong các nhà tù của CIA, ra lệnh đóng cửa nhà tù Goan-ta-na-mô và các nhà tù bí mật khác của CIA bên ngoài lãnh thổ Mỹ. Trên thực tế, ông gần như từ bỏ đường lối cứng rắn trong cuộc chiến chống khủng bố của người tiền nhiệm. Cơ quan bảo vệ pháp luật đã kiên trì đòi hỏi phải tiến hành một cuộc điều tra về những biện pháp xét hỏi cứng rắn giống với nhục hình tra tấn và phải trừng phạt những người phạm tội theo pháp luật hiện hành.

Tháng 4-2009, được cho là tháng khởi điểm phanh phui những hoạt động mờ ám của CIA, bắt đầu bằng việc công bố bản báo cáo của Hội Chữ thập đỏ năm 2006, trong đó thu thập, tập hợp khá nhiều các khiếu kiện của nhóm “tù nhân đặc biệt” ở Goan-ta-na-mô đã từng bị giam giữ ở các nhà tù bí mật khác nhau của CIA. Sau đó, dư luận tập trung vào các tài liệu mật của chính quyền cựu Tổng thống G.Bu-sơ phê chuẩn các biện pháp “điều tra xét hỏi tăng cường” đối với nghi can tội phạm khủng bố, trong đó có áp dụng các biện pháp trấn áp tinh thần và thể xác. Những người đối lập với chính quyền cũ đòi hỏi phải làm rõ và trừng trị những người phạm tội. Hiện nay có nhiều ý kiến tranh luận về vấn đề này, người nào thực sự phạm tội, người nào chỉ có vai trò đồng phạm, và người nào ra lệnh đầu tiên. Còn những người bênh vực, biện hộ cho “cuộc chiến chống khủng bố” của chính quyền cũ thì cho rằng những tin tức có giá trị đạt được do áp dụng các biện pháp điều tra xét hỏi “tăng cường” mang lại lợi ích trong cuộc chiến chống khủng bố.

Bàn chải sắt, khoan điện và súng ngắn 

Báo cáo được công bố vừa qua do Tổng Thanh tra Chính phủ Mỹ phúc trình về các hoạt động của CIA. Trong báo cáo đã diễn tả các trường hợp điều tra viên của CIA đã áp dụng “sáng tạo” các biện pháp “điều tra xét hỏi tăng cường”. Báo cáo dẫn chứng K.Xây-khơ Mu-ha-mét là kẻ tổ chức chính trong vụ khủng bố 11-9-2001 và A.R.An Na-xi-ri - nghi can vụ phá nổ khu trục hạm “Koyl” của Mỹ năm 2000 tại Y-ê-men, hiện đang bị giam giữ tại nhà tù Goan-ta-na-mô. Trên thực tế, họ đã áp dụng mọi biện pháp đối với các phạm nhân từ việc kẹp động mạch, dùng bàn chải sắt chà xát khắp người can phạm, vặn ngược tay chân đến dìm nước “đi tầu ngầm”, điện giật, dùi đâm... không thiếu các biện pháp nào. Các biện pháp tàn bạo này đã được cho phép áp dụng, nhưng số lượng các biện pháp khác đã được các điều tra viên áp dụng thì có hàng trăm và cường độ áp dụng đối với can phạm cũng rất “sáng tạo”.

Tuy nhiên, hơn tất cả như trong báo cáo đã nói đó không phải là các biện pháp cơ học đối với thân thể can phạm mà là các biện pháp khủng bố tâm lý. Ví dụ An Na-xi-ri bị đe dọa nếu không khai về kế hoạch các vụ khủng bố tiếp theo của An-kê-đa thì mẹ đẻ của y sẽ bị bắt và sẽ bị hãm hiếp ngay trước mặt Na-xi-ri. Còn đối với K.Xây-khơ Mu-ha-mét được coi là nhân vật đứng thứ 3 trong hàng ngũ An-kê-đa và là một trong số những kẻ tổ chức hàng loạt các vụ khủng bố đẫm máu đối với Mỹ thì bị đe dọa nếu trong trường hợp nước Mỹ bị một cuộc tấn công khủng bố nào nữa thì tất cả các con của Mu-ha-mét sẽ bị thảm sát. Một ví dụ khác về sự “sáng tạo” của điều tra viên CIA là “giả vờ” thi hành án tử hình đối với  An Na-xi-ri. Họ dùng súng ngắn chưa nạp đạn, bịt đầu người bị tra tấn rồi dí súng bóp cò, hoặc dùng khoan điện đe dọa. Có trường hợp họ “tử hình” một người nào đó cố để cho Na-xi-ri nghe thấy tiếng súng và nhìn thấy người bị bắn chết.

Trong báo cáo còn đưa ra hàng chục vụ khác mà CIA áp dụng các biện pháp tra tấn, nhục hình rất tinh vi. Những kiểu tra tấn nhục hình này không chỉ hoàn toàn đi ngược lại Công ước Giơ-ne-vơ về “Đối xử với tù binh chiến tranh” mà còn trái với Luật Liên bang của Mỹ.

Nhiều người biểu tình ở thủ đô Rô-ma (I-ta-li-a) yêu cầu đóng cửa nhà tù Goan-ta-na-mô.

Lời hứa của Nhà Trắng

Ngoài việc thu thập chứng cứ về các biện pháp cứng rắn, thô bạo trong điều tra xét hỏi, Tổng Thanh tra Chính phủ Mỹ còn cố gắng đánh giá tính hiệu quả của các hành động đó, trong đó có cả luận chứng của những người bảo vệ đường lối cứng rắn của cựu Tổng thống Bu-sơ. Họ cho rằng, các cuộc lấy cung có sử dụng biện pháp tra tấn, nhưng nó đã đạt được những thông tin có giá trị và ngăn chặn được nhiều vụ khủng bố, cứu được nhiều sinh mạng người khác, minh chứng cho công việc “sáng tạo” của CIA. Tuy nhiên xác định hiệu quả cụ thể của các biện pháp cứng rắn, thô bạo này thì trong báo cáo chưa đưa ra được.

Về phía chính quyền đã có phản ứng khá nhanh với việc công bố bản báo cáo. Ngay trong ngày 24-8, Viện trưởng Viện Công tố Ê-ríc Hâu-đơ đã ra quyết định tiến hành mở cuộc điều tra đối với CIA liên quan đến các biện pháp lấy cung này và giao trách nhiệm lãnh đạo cuộc điều tra cho một công tố viên dày dạn kinh nghiệm là Giôn Đa-rem. Để tiến hành điều tra, cho phép khai thác các hồ sơ lưu trữ vẫn đang được bảo mật theo yêu cầu của chính quyền thời Tổng thống Bu-sơ.

Mặc dù Tổng thống B.Ô-ba-ma đã lên án và cấm áp dụng các biện pháp tra tấn nhục hình, và ra lệnh đóng cửa những nhà tù không đúng “quy cách”, nhưng để biến những mệnh lệnh ấy trở thành hiện thực thì không hề đơn giản chút nào. Việc soạn thảo những kế hoạch này được giao cho các nhóm chuyên viên. Tuy nhiên, một trong các nhóm đó nghiên cứu việc đóng cửa nhà tù Goan-ta-na-mô cho đến thời điểm hiện tại vẫn còn đang nghiên cứu, soạn thảo mà vẫn chưa đưa ra được thời hạn cụ thể. Còn một nhóm chuyên viên khác nghiên cứu vấn đề giam giữ đối với nghi can tội phạm khủng bố và các biện pháp điều tra xét hỏi cũng mới chỉ hoàn thành phần dự thảo báo cáo đệ trình văn phòng Tổng thống. Cho đến giờ phút này, Tổng thống đã đồng ý cho phép thành lập nhóm chuyên gia điều tra xét hỏi “ưu tú nhất” bao gồm chuyên gia của các bộ, ngành khác nhau làm việc trên cơ sở điều luật Cục Điều tra liên bang và dưới sự kiểm soát của Hội đồng An ninh quốc gia.

Bin Bơ-tơn, Phó Thư ký Báo chí của Tổng thống đã nhấn mạnh là mệnh lệnh đối với nhóm chuyên gia điều tra xét hỏi là hành động phải nghiêm túc trong khuôn khổ luật pháp và kinh nghiệm quốc tế, các biện pháp “điều tra xét hỏi tăng cường” dưới thời chính quyền Tổng thống Bu-sơ đã lùi vào dĩ vãng. Trên thực tế, những người làm công tác bảo vệ pháp luật những tưởng đã có thể thở phào nhẹ nhõm, thì một quyết định khác của chính quyền lại đã làm họ chán nản và thất vọng đó là nước Mỹ, vẫn như trước đây, sẽ chuyển các nghi can tội phạm khủng bố sang các nhà tù ở bên ngoài lãnh thổ Mỹ để tiếp tục giam giữ và tiến hành điều tra xét hỏi. Thực ra, cũng giống như thời chính quyền của Tổng thống Bu-sơ, nhưng cách thức thì khác nhau, như những người của phái Tự do đã nhận xét là “tra tấn, nhục hình thông qua trung gian”. Tuy nhiên, Nhà Trắng đã hứa nhiều lần sẽ đặc biệt quan tâm, chú ý đến những nghi can tội phạm bị giam giữ ở các nhà tù bên ngoài lãnh thổ Mỹ, và như vậy, chỉ còn hy vọng các đối tác nước ngoài của Oa-sinh-tơn – ví như các nước trong thế giới A-rập sẽ không sử dụng dùi cui, khoan điện và các “dụng cụ nặng tay” khác nữa mà thôi!

Vũ Huế  (Theo Lenta.Ru)